محصولات /

جرثقیل ضد انفجار

/

جرثقیل ضد انفجار - ضد جرقه

جرثقیل ضد انفجار - ضد جرقه

جرثقیل ضد انفجار - ضد جرقه

جرثقیل ضد انفجار از آن نظر بسیار حساس می باشد که در محیط های مستعد خطر نصب می شود و احتمال انفجار و آتش سوزی و ایحاد خسارت در آن وجود دارد لذا می بایست موارد و الزامات استانداردهای تجهیزات ضد انفجار در آن رعایت شود.

فضاهاي صنعتي در صنايع نفت و گاز و پتروشيمي، طبق پيشنهادات IEC 60079-10 و دستورالعملهاي API RP505 به سه منطقه به نامهاي ZONE 0، ZONE 1 و ZONE 2 طبقه بندي می­شوند. هر ZONE نيز بر حسب نوع گاز موجود در آن، مي‌بايد به سه گروه به نامهاي GROUP II A، GROUP II B و GROUP II C تقسيم گردند. همچنین در محیط های در برگیرنده غبارات اشتعال زا این سه منطقه با نامهای ZONE 20 , ZONE 21 , ZONE 22 شناخته می شوند.

 

طبقه بندي زير فضاي عملياتي يک واحد فرآيندي به ZONE  هاي مختلف، را نشان مي‌دهد.

1.      ZONE 0 فضايي است که در آن فضا هميشه و يا براي مدت طولاني، گاز به مقدار قابل اشتعال وجود داشته باشد. تجربيات صنعتي، مدت طولاني را زمان بيش از يک هزار ساعت در سال تعيين نموده است.

2.      ZONE 1 فضايي است که در آن فضا، گاز به مقدار قابل اشتعال در شرايط عادي بهره برداري بطور متناوب وجود داشته باشد. تجربيات صنعتي فضايي را که در آن فضا وجود مخلوط گاز و هوا در طول سال بين ده ساعت تا هزار ساعت پيش بيني مي‌شود ZONE 1 در نظر مي‌گيرد. بنابراين، ZONE 1 عبارتست از :

   فضايي که گازهاي قابل اشتعال غالباً بعلت کارهاي تعميرات و بعلت نشت طبيعي مواد در آن فضا وجود داشته باشند.

   فضايي که تجهيزات موجود در آن به گونه ايست که خرابي تجهيزات مکانيکي سبب رها شدن گاز و مواد مشتعل شونده در فضا مي‌شود و اين حادثه همزمان سبب بروز خرابي در ادوات برقي خواهد شد به گونه اي که ادوات برقي عامل بروز جرقه يا حرارت مي‌گردند.

   فضايي که در مجاورت ZONE 0 قرار گرفته و انتشار گازها به آن فضا امکان پذير مي‌باشد، مگر اينکه توسط دستگاه هواساز و ايجاد فشار مثبت از ورود گازها جلوگيري شود.

 

 

3.      ZONE 2 فضايي است که در آن فضا گاز به مقدار قابل اشتعال در شرايط عادي بهره برداري وجود نخواهد داشت و اگر هم بوجود آيد براي مدت کوتاهي ادامه مي‌يابد. در صنعت، فضايي که در آن فضا احتمال وجود مخلوط گاز و هوا بين يک ساعت تا ده ساعت در سال پيش بيني گردد، ZONE 2 در نظر گرفته مي‌شود. بنابراين ZONE 2 عبارتست از:

  فضايي که در آن فضا گازهاي قابل اشتعال درون سيستم بسته اي هستند و در حالت عادي به خارج از سيستم راه ندارند و فقط بعلت بروز اشکال در تجهيزات و يا عمليات غير عادي به فضاي بيرون راه مي‌يابند.

   فضايي که توسط دستگاه هواساز فشار داخل آن افزايش يافته و در وضعيت عادي، گازهاي قابل اشتعال از بيرون به داخل آن وارد نخواهند شد و فقط در صورت از کار افتادن دستگاه هواساز ورود گاز به آن فضا محتمل مي‌گردد.

   فضايي که در مجاورت ZONE 1 قرار گرفته و انتشار گازها به آن فضا امکان پذير مي‌باشد، مگر اينکه توسط دستگاه هواساز و ايجاد فشار مثبت از ورود گازها جلوگيري گردد.  

4.      فضاي ايمن، با توجه به تعاريف فوق الذکر، فضايي که احتمال وجود مخلوط گاز و هوا به مقدار قابل اشتعال در آن فضا، کمتر از يک ساعت در سال پيش بيني مي‌شود، فضاي طبقه بندي نشده و يا فضاي ايمن تلقي مي‌گردد.

 

نوع گاز موجود در هر ZONE و در نتيجه انرژي لازم جهت مشتعل شدن آن، متفاوت است. به همين دليل براي هر ZONE يک تقسيم بندي مجدد بر حسب نوع گاز در آن منطقه نياز مي‌باشد. اين تقسيم بندي مجدد GAS GROUP CLASSIFICATION ناميده شده و براي هر ZONE در نقشه هاي مربوطه منعکس مي‌گردد.

سازمان IEC گازهاي موجود در هر ZONE از فضاهاي صنعتي را به سه گروه با نامهاي GROUP II A ، GROUP II B، GROUP II C تقسيم بندي مي‌کند. بعلاوه اين سه گروه، گازهاي موجود در فضاهاي معادن زيرزميني را که معمولاً گاز متان هستند GROUP I مي‌نامد. پيشوند I براي گازهايي که در فضاهاي زيرزميني وجود دارند مخصوصاً معادن ذغال سنگ بکار مي‌رود و پيشوند II براي مشخص کردن ساير فضاهاي صنعتي که تاسيسات رو زميني هستند استفاده مي‌شود. اين تقسيم بنديها بر حسب انرژي مورد نياز براي مشتعل شدن گازهاي هر گروه انجام پذيرفته که ذيلا مورد بررسي قرار مي‌گيرند.

GROUP II A گازهاي اين گروه شامل اکثر گازهاي موجود در تاسيسات نفتي مي‌باشند، عبارتند از گازهايي که براي مشتعل شدن آنها حداقل به 180 ميکروژول انرژي نياز خواهد بود و يا بنا به تعريف IEC جهت مشتعل شدن آنها توسط جرقه حاصل از جريان برق، بيش از 80 درصد جرياني که در شرايط يکسان گاز متان را مشتعل مي‌کند نياز مي‌باشد. اين جريان MINIMUM IGNITION CURRENT يا MIC ناميده مي‌شود. اکثر ترکيبات و موادي که در پالايشگاههاي نفت موجود مي‌باشند، جزو اين گروه از گازها هستند. ليست کامل گازهاي اين گروه و ساير گروهها که ذيلا مورد بررسي قرار مي‌گيرند در ضميمه A نشريه IEC 60079-10 مندرج است. گازهاي اين گروه به اختصار زير مي‌باشند:

اکثر هيدروکربن هاي اشباع شده زنجيره­اي و حلقوي (الکانها و سايکلو الکانها (

پروپيلن

هيدروکربن هاي معطر يا آروماتيک مانند بنزن، تالوئن، زايلين و اتيل بنزن

هيدروکربن هاي مخلوط که به عنوان سوخت مصرف مي‌شوند مانند گاز طبيعي ( متان ) بنزين اتوموبيل، نفت سفيد، گازوئيل و حلالها

الکل ها مانند متانول، اتانول تانونانول و فنول ها

الدئيد ها مانند اسيد آلدئيد

ستن ها مانند استن و متيل کتن (MEK) که در کارخانجات روغن سازي استفاده مي‌شود.

استرها بطور اعم

پاره­اي اسيدها مانند اسيد استيک

ترکيبات هالوژنه از قبيل کلرومتان، کلرواتان، بروموبوتان و غيره

ترکيبات هالوژنه اکسيژن دار از قبيل کلرواتانول

ترکيبات گوگرددار مانند پروپيل مرکاپتان

ترکيبات ازت دار مانند آمونياک و اکثر آمين ها

 

GROUP II B گازهاي اين گروه که بيشتر در کارخانجات پتروشيمي‌وجود دارند عبارتند از گازهايي که براي مشتعل شدن آنها فقط 60 ميکروژول انرژي لازم است و يا براي مشتعل شدن آنها توسط جرقه حاصل از جريان برق، جرياني بين 45 درصد تا 80 درصد جرياني که گاز متان را در شرايط يکسان مشتعل نياز خواهد بود. پاره اي از گازهاي اين گروه عبارتند از:

هيدروکربن هاي اشباع نشده از قبيل اتيلن، پروپين و بوتادين

ترکيبات ازت دار مانند نيترواتان

ترکيبات اکسيژن دار از قبيل منواکسيد کربن، اترها و اکسيد اتيلن

ترکيبات هالوژنه با پيوند دوگانه مانند تترافلوئوراتيلن ( C2 F4 )

مرکاپتانها، مانند متيل مرکاپتان و اتيل مرکاپتان (اتيل مر کاپتان مي‌تواند جزو گروه گازي GROUP II A نيز منظور گردد. (

 

GROUP II C گازهاي اين گروه گازهايي هستند که توسط 20 ميکروژول انرژي يا حرارت مشتعل مي‌شوند و يا براي مشتعل شدن آنها توسط جرقه حاصل از جريان برق، جرياني کمتر از 45 درصد جرياني که گاز متان را در شرايط يکسان مشتعل مي‌کند کافي خواهد بود. گازهاي اين گروه عبارتند از : هيدروژن، استيلن و دي سولفيد کربن. با توجه به توضيحات فوق نقشه هاي AREA CLASSIFICATION نه تنها فضاهاي هر واحد فرآيندي را به ZONE هاي مختلف طبقه بندي مي‌نمايند بلکه هر ZONE را نيز به سه گروه تقسيم مي‌کنند. در محوطه اي که ZONE 2 GROUP II C طبقه­بندي شده احتمال گازهاي قابل اشتعال­تر، مانند گاز هيدروژن در شرايط فوق وجود خواهد داشت. طبق دستورات IEC مناسب بودن تجهيزات برقي و ادوات کنترل براي انواع گازهاي موجود در هر منطقه مي‌بايد در روي دستگاهها به صورت II A و II B و يا II C همراه با حداکثر درجه حرارت دستگاه به طريقي نوشته و يا حک گردد.

در محیط های مستعد خطر ابتدا می بایست کلاس ناحیه خطر شناسایی شده و ZONE آن منطقه بر اساس شرایط بهره برداری مشخص شود. سپس بر اساس نوع گاز موجود در محیط GAS GROUP CLSSIFICATION آن مشخص شود. همچنین بر اساس کمترین دمای انفجار گاز موجود کلاس دمایی آن محیط مشخص شود. بر اساس میزان حساسیت تجهیزات موجود در محیط نیز نوع حفاظت تعیین می گردد. یکی از مولفه های مهم دیگر Insulation Protection یا IP می باشد که میزان محافظت تجهیزات در برابر نفوذ غبار و ذرات مایعات را مشخص می کند.

پس از تعیین تمامی مشخصه های محیط انفجاری می بایست نسبت به خرید تجهیزات اقدام نمود. بر اساس استاندارد کلیه تجهیزات برقی و موتوری می بایست بر اساس الزامات استانداردها ساخته شوند و سوی دیگر تجهیزات محرک مکانیکی می بایست از آلیاژها و موادی ساخته شوند که خاصیت ضد جرقه داشته باشند. به عنوان مثال حساس ترین قسمتهای دارای پتانسیل جرقه چرخهای جرثقیل سقفی میباشند که معمولا از آلیاژهای مس تولید می شوند ودر صنعت تحت عنوان فسفر برنز شناخته می شوند. شایان ذکر است که به دلیل اعمال نیروی موضعی در چرخهای جرثقیل انتخاب آلیاژ مناسب از این نظر دارای اهمیت است که خانواده آلیاژهای فسفر برنز اصطلاحا نرم می باشند و می بایست آلیاژ مناسب به گونه ای انتخاب شود که علاوه بر خاصیت ضد جرقه دارای استحکام بالایی نیز باشد.

همچنین قرقره های حمل کابل مورد استفاده در سیستم های برق رسان طولی و برق رسان عرضی می بایست از مواد ضد جرقه تولید شوند. سیستم برق رسانی جرثقیل نیز نیازمند تمهیدات خاصی می باشد که نیاز به تجربه و دانش مهندسی کافی می باشد.